Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO) Problemi

Dilara Kahyaoğlu
2009

Araştırma ve Tartışma Sorularının Saptanması

1. adım: (Grup Çalışması)

Öğrencilerin Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar kartını grupça okuyarak örnek 1’de yer alan çizelgeye göre çözümlemeleri istenir.

Örnek 1   Araştırma ve Tartışma Sorularının Saptanması

ARAŞTIRMA SORULARI	TARTIŞMA SORULARI
Genetiği değiştirilmiş tarım ürünlerinin insan sağlığı açısından saptanmış tehlikeleri nelerdir? Çevrecilerin iddiaları doğru mudur?	Tarımda verimliliğin artması açlık sorununa bir çözüm değil midir?
Yaşam alanı, ekolojik denge, biyoçeşitlilik nedir?	İnsanlar yeni ekolojik durumlara uyum sağlayamazlar mı? İnsanın evrimi bu anlamda da gerçekleşmiyor mu?
Ekolojik dengenin bozulması sadece günümüze has bir durum mudur? Tarihsel ve arkeolojik kayıtlar bunun cevabını nasıl veriyor?
Genetiği değiştirilmiş tohumları hangi şirketler üretiyor? İsimler, istatistikler…	Çok uluslu şirketlerin kazanma kaygısı dünyamızda tek belirleyici unsur mudur? Bu konularda kim, nasıl, neye göre karar verecek? Dünyanın geleceğini “kim” belirleyecek?
Avrupa Gıda Güvenliği otoritesi nedir? Neler Yapar? Nasıl karar alır? Üyeleri kimdir? Etkisi var mıdır? Türkiye üye midir?
Gıda sektörü dışında hangi alanlarda, hangi canlıların yapısı değiştirilmektedir? Neden? Veriler….	Bu çalışmalar insanın ve dünyanın geleceğini nasıl değiştirebilir, dönüştürebilir? Gelecekte neler olabilir?

Genetik Bilimi İnsan Sağlığı İçin mi Çalışıyor Yoksa Yeni Bir Ayrımcılık Aracı mı Olacak?”

Dilara Kahyaoğlu
2009

Bir Soruyu/Sorunu Altı Şapkalı Düşünme Tekniğiyle Analiz Etme ve Karar Verme

Yukarıda açıklanan çalışmalardan sonra “Genetik ve Cinsiyet” kartı ile “Genetik ve Sağlık” kartları bireysel olarak veya farklı yöntemlerle incelenir. Daha sonra aşağıda gösterilen çalışma düzenlenebilir. Bu çalışma daha önce cevaplanmayan ve aslında şimdiye kadar yapılan bütün çalışmaları da (birinci etkinlik paketi de dahil)  kapsayıcı bir tartışmadır.

1. adım (sınıf çalışması)

Öğrencilerin analitik düşünme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olması açısından önemli olan Altı Şapkalı Düşünme Tekniği, belli bir sorunu, soruyu tartışmak, çözümlemek ve bir konuda karar verebilmek için; bilgilerin, fikirlerin, duyguların, önermelerin, yargıların belli bir sırayla adım adım gündeme gelmesi ve böylelikle  tartışmanın analitik bir yaklaşımla yapılandırılması için kullanılır. “Şapkalar”, düşünme alanlarını simgeleyen sembollerdir. Öğrenciler üzerinde çalışma yapacakları soru veya sorunu belirler veya bu problem öğretmen tarafından da gündeme getirilebilir. Öğrencilere teknikle ilgili açıklamalar yapılır (örnek 1).

Tartışma esnasında kartondan hazırlanmış şapkalar giyilebilir ama bu olmadan da tartışma yapılabilir. Önemli olan hangi alan içinde fikir üretildiğinin net bir şekilde belirtilmesidir. “Şu anda beyaz şapkalarımızı taktık ve sadece net bilgileri, verileri söylüyoruz”, gibi…

Genetik ve Sağlık: Bir Konunun Farklı Perspektiflerden Tartışılması

Dilara Kahyaoğlu
2009 

“Etik” ve “Genetik ve Sağlık” kartları bireysel olarak okunur veya farklı yöntemler de bulunabilir. Zaman darlığı yaşanıyorsa öğrencilerin evde okuması ve öğretmenin dersin başında konunun özetini yapması yeterli olacaktır.

Kartın okunması bittikten sonra bu konunun farklı perspektiflerden tartışılmasını sağlamak amacıyla aşağıdaki gibi bir çalışma örgütlenebilir.

Bu çalışmada sınıf üç gruba ayrılır. Her bir grup temsil ettiği grubun görüşlerini savunur. Tartışmanın kendini tükettiği hissedildiğinde -ama tartışmanın formatı gereği bu süre on veya onbeş dakikayı geçmezse iyi olur- öğrencilerin ait olduğu gruplar değiştirilir, örneğin doktorları temsil edenler, sigorta şirketini temsil eder. Yine on veya onbeş dakika tartışılır ve gruplar son olarak daha önce temsil etmedikleri grubu da temsil ederek son kez tartışırlar. Öğrenciler daha önceki gruplar tarafından ileri sürülen argümanlardan daha farklı argümanlar bulmaya zorlanmalı, tartışma kendini tekrar etmemelidir. Eğer öyle bir sonuç çıkıyorsa tartışmayı cok da uzatmanın yararı olmayabilir. Daha sistematik belirtmek gerekirse:

Genetik ve Ayrımcılık: Tartışma Konuları

Dilara Kahyaoğlu
2009

1. adım: (Sınıf Çalışması)

”Güdümlü Okumayla Metin Analizi”

Genetik ve Ayrımcılık kartı, güdümlü okuma yöntemiyle okunur. Bir kişi veya öğretmen metni yüksek sesle okurken diğer öğrenciler de ellerindeki kartlardan bunu takip ederler. Gerektiğinde okuma yer yer kesilerek sınıftan gelen sorular tartışılabilir veya öğretmen gerekli açıklamalarda bulunur, böylelikle metnin içeriğiyle ilgili ön çalışma yapılır. Bu çalışma, öğrencilerin ilgili metinde yer alan kavramlarla ilgili ortak bir görüş oluşturmasına yardımcı olan bir yöntemdir. Sınıfta tartışma öncesi temel noktalarda/vazgeçilemeyecek konularda ortak bir “dil” oluşturulması, sağlıklı bir tartışma yürütmek için önemli ve gereklidir. Öğretmenin gelebilecek soruları önceden tahmin etmesi ve hangi konularda açıklama yapacağını önceden saptayarak hazırlık gelmesi de önemlidir (örnek 1).

   Örnek 1 Gelebilecek Sorular ve Açıklama Yapılacak Noktalar

Oğuz Atay, Bir Bilim Adamının Romanı: Bilim Nedir?

Dilara Kahyaoğlu
2009

Oğuz Atay, Bir Bilim Adamının Romanı-Mustafa İnan'dan:

"Bilim Nedir?"
"... İnsanlarımızı önce düşünmeye, doğru düşünmeye sevk etmek lazım. Konuştukları dili düşünsünler, kullandıkları kelimeleri düşünsünler ve her şeyden önce de bir bilimsel araştırma yaparken, ne yaptıklarını, ne yapmak istediklerini, nereye varmak istediklerini düşünsünler. Zannediyorlar ki kendilerine lazım olan şey, karşılarına çıkan matematik denklemleri çözmek, eğrileri çizmek ve buldukları sonuçları hemen Almanca’ya, İngilizce’ye çevirerek yabancı dergilere göndermek ve başkalarının kitaplarında bu makalelerden bahsedilmesini temin etmek. Peki bütün bunları neden yapıyorsunuz? Efendim bilim uğruna yapıyoruz. Peki şimdi bir an için bütün şu yüksek denklemleri ve uzun sonuçları bırak da bana söyle. Bilim nedir? Efendim? Bilim nedir? dedim. Bilim mi nedir? Evet. Efendim bilim, uğraştığımız şeydir. Bilim her şeyden önce, üniversiteyi bitirdikten sonra 'bilim yoklaması' ve 'yabancı dil sınavı' gibi engelleri aşarak doktora öğrencisi olmaya hak kazanabilmek için gerekli bir şeydir.

Bilimsel Kuram Nedir?

Dilara Kahyaoğlu
2009

Aşağıdaki metin (metin 1) okunur. Öğrenciler bireysel olarak “deneysel yasalar” ile “kuram”ın tanımını yapmaya çalışır. Bu çalışma sırasında esas olarak metindeki bilgiler kullanırlar. Kurulan cümlelerin tanım cümlesi olması ve genellemeye uygun yapılması önemlidir.  Yapılan tanımlar sınıfta paylaşılır ve tartışılır. Böylelikle deneysel yasalar ile kuram arasındaki farklılıkları konusunda belli ölçüde  farkındalık sağlanacaktır.

Bilim Nedir? Bilim Kurgu Nedir?

Dilara Kahyaoğlu
2009

http://vinylzart.com/shop/product.php?productid=11

 “Bilim Nedir? Karşılaştırma ve Tartışma ” (bireysel çalışma)

Aşağıdaki (vb.) metin (örnek 1) çoğaltılarak öğrencilere dağıtılır ve sorular (örnek 2) eşliğinde analiz edilir. Bilimsel yöntem üzerine çalışma yapılmak istenirse, ek 1’deki metinden de yararlanılabilir.

Aya Seyahat ve Jules Verne

Dilara Kahyaoğlu
2009

http://www.syfy.com/syfywire/happy-birthday-jules-verne-70-years-fantastic-comic-book-classics

Bilim ve Bilimkurgu Konusuna Giriş

1. adım (sınıf çalışması)

Jules Verne ve Aya Seyahat filmi ile ilgili aşağıdaki bilgi notları okunduktan sonra Meliés’in Ay’a Seyahat filmi sınıfta izlenir.

Jurassic Park’ı İzlediniz mi? Görüşlerin Arka Planındaki Varsayımlar

Dilara Kahyaoğlu
2009

1.“Giriş Sorusu: ‘Jurassic Park’ı İzlediniz mi?’” (sınıf Çalışması)

Veriler, Bulgular Bile, Ya Doğru Değilse?

Dilara Kahyaoğlu
2009

Öğretmene Not
Bu bölümde anahtar kavramlarla ilgili bir tane çalışma önerisi bulunmaktadır. Öğretmen sınıfın ihtiyacına göre farklı bir çalışma da hazırlayabilir..

Anahtar Kavramların Anlamı

Hazırlık: Öğretmen ana metni okur, genetikle ilgili kavramları listeler, sözlük çalışması yapar.
Çalışma sırasında kullanacağı yöntem ve teknikler bilgisine sahiptir.
Bu çalışma 7. ve 8. sınıf öğrencilerine önerilmektedir.
Kazanım: 1. Genetik ile ilgili temel kavramları açıklar
Yöntem-Teknik: Grup Çalışması, Sınıf çalışması, Öğretmen Sunumu
Süre: 2X40 dakika

(Bu çalışma bir kaç aşamadan oluşmaktadır)
I. “Araştırma ve Birlikte Öğrenme” (bireysel, grup / sınıf çalışması)
Sınıf ikiye bölünür. Bir grup metinde geçen az bilinen kavramları araştırırken diğer grup da metinde geçen kişilerle ilgili araştırma yapar (örnek 1). Araştırmanın sınıf içinde yapılması önerilir ama ders saatinin azlığı düşünülürse ev çalışması olarak da verilebilir. Farklı konuları araştıran öğrencilerden karma gruplar yapılarak birbirlerine anlatmaları ve dinlerken de not almaları, soru sormaları sağlanır. Böylelikle araştırma sonuçlarını öğrenciler birbirlerine sunarken yüz yüze yapılan birlikte öğrenme ortamı yaratılmış olur. Öğrenmenin en iyi yollarından biri anlatmaktır. Bu çalışmayı giriş çalışması olarak düşünmekte yarar vardır. Bu çalışmanın ardından bütün kavramların, kişilere dair bilgilerin; öğrenciler tarafından tamamen öğrenildiğini düşünmekten ziyade, ilgili konularda farkındalığı arttırdığını düşünmek daha doğru bir yaklaşım olacaktır.

“Bilinenler- Bilinmeyenler” Listesi Hazırlamak

Dilara Kahyaoğlu
2009


GİRİŞ ÇALIŞMASI ÖNERİSİ

Öğretmene Not
Giriş çalışması, ana metnin analizine başlamadan önce yapılır. Bu çalışmayla, hem öğretmenin hem de öğrencilerin fikir sahibi olmasını sağlayacak; mevcut kavramsal düzeyin sorgulanması amaçlanmaktadır. Bu kılavuzda yer alan “genetik” teması ile ilgili; hedef beceri, kavram ve değerler, içerikle ilgili kazanımlar, etkinlikler, örnek olarak verilmiştir. Öğretmen, giriş çalışması sonucunda ortaya çıkan verileri dikkate alarak “genetik” temasıyla ilgili etkinlikleri, hedef beceri, kavram ve değerleri; kılavuzda yer alan örneklerden de yararlanarak yeniden planlamalıdır. Ayrıca “mevcut durumu yoklama” niteliğindeki bu tür çalışmalar, sonlandırma çalışmasıyla da karşılaştırılıp; öğrencilerin ne tür bilgi ve beceriler kazandıklarını gözlemlemekte, süreci değerlendirmekte de kullanılabilir. Giriş çalışmasını mümkün olduğunca basit hedefler ve sorularla yapmak ve tüm sınıfın katılımını sağlamak önemlidir.

Hazırlık: Öğretmen, “genetik” ana metnini (kartını) okur, araştırma yapar, anahtar kavramlar üzerinde çalışır.
Çalışma sırasında kullanacağı yöntem ve teknikler bilgisine sahiptir.
Bu çalışma 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerine önerilmektedir.

Yöntem-Teknik: Sınıf Çalışması, Bireysel Çalışma, Grup Çalışması
Süre: 30 dakika

"Genetik" - Kilit Kavramlar, Beceriler...

Dilara Kahyaoğlu
2009

Burada belirtilen beceri ve değerler sadece bu konuya özgü değildir. Özellikle Düşünme Eğitimi ve İnsan Haklarıyla ilgili bilgiler; seçtiğimiz hedef beceri ve değerler etrafında inşa edilmelidir. Bilgiler unutulur ama anlam ve beceri kalır.








Hedef Beceriler (eleştirel düşünme becerileri)

• Amaç Belirleme
• Anlama ve ifade etme
• Argümanın gücünü saptama
• Bağlama duyarlı olma
• Bir duruma farklı perspektiflerden bakma