05 Haziran 2021

Tarih Öğrenimini Yeniden Şekillendirmek

 [Bu yazı Modern Güneydoğu Avrupa Tarihi öğretimi Alternatif Eğitim Materyalleri Çalışma Kitabı 1'in Giriş kısmından alınmıştır.] bkz.[1]
............

Bunun için iki büyük değişim önerilmektedir:

   1.     Tarihyazımı yaklaşımında değişim

• Okulda öğretilecek milli tarih, milliyetçi tarih olmamalıdır. Okullarda egemen tarih anlayışının milli ta­rih olduğu ve komşu halkların tarihinin de etnisite merkezli bir bakış açısıyla öğretildiği gerçeklerini göz önüne alarak, milli tarihin yerini almayı önermiyoruz, ancak onun öğretilme biçimini değiştirmeyi teklif ediyoruz.

• Güneydoğu Avrupa’nın bölgesel tarihi kendi içine kapanık, ayrı bir tarih olarak değil, Avrupa ve dün­ya tarihinin bir parçası olarak görülmelidir. Bu ayrıca şu anlama gelir: Balkanların “kendine özgü” tarihsel evrimi görüşü, kalıpyargı içerdiği ve taraflı olduğu için en baştan reddedilmektedir.

• Ayrı ayrı her milletin tarihine ve bütün olarak bölgenin tarihine sürekli, homojen ve uyumlu bir ta­rihmiş gibi muamele edilmemektedir. Ortak ve birleştirici unsurlar kadar bölünmeler, çatışmalar ve farklı bakış açılarının da altı çizilmektedir. Sahte bir uyum tablosu çizmek yerine, öğrencilere farklılık ve çatışma hakkında bir şeyler öğretmeye yarayacak yöntemleri işaret etmeyi tercih ediyoruz.

11 Nisan 2021

Silah Olarak Sanat: John Heartfield’in Ajitprop Fotomontajları

Asıl adı Almanca Helmut Herzfeld olan 
John Heartfield, kendini Polis Komiseri Zorgiebel ile birlikte.
kolajlamış. Arbeiter-Illustrierte-Zeitung için fotomontaj (AIZ, Berlin), 1929

J. H; George Grosz ile 1920'lerde Almanya'da yaygınlaşan materyalizm, açgözlülük ve ahlaksızlıktan nefret etti ve her iki sanatçı da Alman karşıtı bir protesto olarak isimlerini değiştirdi. Ancak Heartfield'ın amacı, sosyal enerjiyi harekete geçirmek, güçlü siyasi sanatıyla Nazi rejimindeki kötülükleri, yozlaşmayı, tehlikeleri ve gücün kötüye kullanımını ifşa etmekti.


John Heartfield; Hitler iktidara gelmeden önce de politik mesaj yüklü, ajite edici (kışkırtıcı), ajite etme yoluyla propaganda (ajitprop) yaptığı kolaj ve fotomontajlarını yayımlıyordu. Fotomontaj tekniğini bulan ilk sanatçı olduğu düşünülür. Nazi Almanya'sı döneminde kendini tutuklamaya gelenlerden son anda kaçabildi. Çek Ülkesine gitti orası da işgal edilince bu sefer de İngiltere'ye kaçtı.

Alman antifaşist sanatçı John Heartfield bir pasifistti. Üçüncü Reich'ın içinde ve gölgesinde çalışarak Gestapo'nun En Çok Arananlar Listesi'nde beş numaraya kadar yükseldi. Tek suçu; diktatörlerin faşist yalanlarını ifşa etmek için silahını kullanmak yani sanatını icra etmekti. Ayrıntılı öyküsünü okumak isteyen linke bakabilir.

Şimdi en önemli eserlerine göz atalım.


Yukarıdaki afiş; Heartfield'ın Kurt Tucholsky'nin parlak romanı Deutschland, Deutschland, über alles [Almanya Almanya her şeyin üstünde] 1929 için yaptığı tarihi reklam grafik tasarımıdır. Tucholsky'nin burjuvaziyi hicveden romanı, Alman Weimar Cumhuriyeti'nde anında bir başarıya dönüşmüş, romanın tanınmasında bu satirik reklam afişinin de katkısı büyük olmuştu. Heartfield, 1968'e kadar yaşamasına rağmen en bilinen eserleri Weimar dönemine ve II.Dünya Savaşı'ndan önceki yıllara aittir.

Siyasetçi Johannes R. Becher’ın The Only Just War’ı için
kapak tasarımı. Fotomontaj, 1926


İlk Dada sergisinin büyük açılışı: Uluslararası Dada Fuarı, Berlin, 5 Haziran 1920. Tavandan sarkan ana figür,
domuz kafalı bir Alman subayının büstüydü. 
Soldan sağa: 
Raoul Hausmann , Hannah Höch (oturan),
Otto Burchard, 
Johannes Baader , Wieland Herzfelde , Margarete Herzfelde, Dr. Oz (Otto Schmalhausen), 
George Grosz ve John Heartfield 
                                                               John Heartfield, Berlin Dada sanat akımının kurucusu ve katılımcısı idi. 
J.H, sanatçının toplumdaki rolü konusundaki radikal anlayışını yerine getirmedikleri için 
kısa süre sonra Dadaistlerden ayrıldı.

..
Potemkin Zırhlısı film afişi 1926

Heartfield; hiciv sanatının ustasıydı. Gazete, dergi ve reklamlardan görüntüleri kullanarak ve uyumsuz ayrıntıları yan yana getirerek, güçlü anlamları olan şaşırtıcı resimler yarattı. Fotomontajlarının çoğu 1930 ile 1938 yılları arasında Alman sol gazetesi AIZ'de (Arbeiter-Illustrierte-Zeitung veya Workers'I llustrated Newspaper) yayınlandı. Eserleri; yarım asırdan daha önceki veriler ve olaylarla uğraşsa da bugün bile güçlü ve anında anlaşılır olmaya devam ediyorlar.

Eserlerinden seçilerek hazırlanmış bir kolaj

Savaştan sonra döndüğü Alman Demokratik Cumhuriyeti Sanat Akademisi'ndeki görsel sanatçıların çoğu Heartfield'ın çalışmalarını sanat olarak kabul etmek ve montajcıyı [Monteur] sanatçı olarak görmek için yedi yıla ihtiyaç duydu.


"6 Milyon Nazi Seçmen
Büyük Bir Ağız İçin Yemek"
1930

Nazilerin Büyükbabamı Öldürmeye Geldiği Gece

Heartfield, sürgünde AIZ için iş yaratmaya devam etti. Savaş yıllarını İngiltere'de Penguin Books ve Lindsay Drummond gibi yayıncılar için grafik sanatçısı olarak çalıştı. Yukarıdaki çizgi romanda torunu; büyükbaba Heartfield'ın Almanya'dan kaçışını anlatıyor.

"Alman Üniversitelerinde Yeni Başkan."
Arbeiter-Illustrierte-Zeitung (AIZ, Prag), 31 Ağustos 1933

Goering: Üçüncü Reich'in İnfazcısı, 1933 

Nazi sembolüne sanatçının yorumu 
"Kan ve Demir"
"Yeni devlette eski slogan!" 
 8 Mart 1934

 Süpermen Adolf
"Adolf, the Superman : Swallows Gold and Spouts Junk.
" Photomontage for the Arbeiter-Illustrierte-Zeitung (AIZ, Berlin), July 17,1932

Başkalaşım
"Alman Doğa Tarihi." Arbeiter-Illustrierte-Zeitung (AIZ, Prag), 16 Ağustos 1934

Hitler Selamının Anlamı.
"Arbeiter-Illustrierte-Zeitung için Fotomontaj (AIZ, Berlin), 16 Ekim 1932


Her bir yumruk sıkılmış tek bir yumruk olur!
 {AIZ, Prague), Ekim 4, 1934, kapak sayfası

 "Bir elde 5 parmak vardır" 1928

Heartfield'ın bazı fotoğraflarında montaj unsuru fotoğrafın
çekilmesinden önce gelir - bunlar sahnelerdir.

Bazen, karmaşık bir montajda Heartfield, hedefine ulaşmasını sağlamak için karikatürünün izlediği yolu olduğu gibi koruyarak birkaç metin ekler.

Fotoğraf ve metnin etkileşimi, özellikle açık bir elin meşhur seçim afişinde belirgindir. Komünist seçim listesinin 5 sayısı, posterin hitap ettiği kişilerin bilincine mümkün olan her şekilde yayılıyor. 5 rakamı haykırılır ve beş kelimesi açık avuç içi ile tekrarlanır.

Ama burada bile en önemli şey, fotomontajın başlangıç ​​noktası, fotoğrafın yeniden yorumlanmasıdır. Beş parmak, sadece beş numaranın bir temsili değildir, o aynı zamanda düşmanı ele geçirmeye hazırlanan bir eldir, pençedir.

 

Brecht'in Cesaret Ana oyunun afişi
Fotoprojeksiyonda John Haertfield'in hemAlmanca hem de İngilizce soyadı var.
Hertfield, Berliner Ansemble için afiş ve sahne dekorları tasarlamıştı. 1951
Bu oyunun gösterimi sırasında arka perdeye slaytlar yansıtılmıştı.



Kaynaklar

https://dangerousminds.net/comments/john_heartfield_the_original_culture_jammer

https://apps.carleton.edu/politicalgraphics/artists/heartfield/

https://www.johnheartfield.com/John-Heartfield-Exhibition/john-heartfield-art/political-dada-art/political-art-books

https://assets.moma.org/documents/moma_catalogue_393_300063085.pdf (yazılı metin, iyi bir kaynak, 360 sayfa)

https://www.thenation.com/article/culture/john-heartfield-photomontage-nazi/

https://en.wikipedia.org/wiki/Dada

https://tr.pinterest.com/pin/318348267389360430/?amp_client_id=CLIENT_ID(_)&mweb_unauth_id=&from_amp_pin_page=true

https://www.fostinum.org/john-heartfield.html (harika bir kaynak)

https://www.moma.org/artists/8233

https://www.johnheartfield.de/kosmos-heartfield#239954

Hazırlayan: Dilara Kahyaoğlu

10 Nisan 2021

Bir İmge Oluşturma: İmgenin Büyüsü

[Aşağıdaki pasaj Gombrich'e aittir. Bu küçük alıntıda imge oluşturmanın büyülü gücünü öyle güzel anlatmış ki.. Gombrich; "Sanat alanında gelmiş geçmiş en popüler eserlerden olan “Sanatın Öyküsü" adlı kitabıyla sanat tarihinin popülerleşmesinde, insanların sanatla tanışmasında önemli bir rol oynadı. "Sanat ve Yanılsama" gibi kuramsal kitaplarıyla da sanat tarihi kuramına katkı sağladı."]

....

“Her betimleme bir sanat eseri olmayabilir, ama bu onun daha az gizemli olduğu anlamına gelmez. Bir “imge oluşturma”nın bütün gücünün ve büyüsünün bilincine ilk kez nasıl vardığımı çok iyi anımsıyorum -bu, Velazquez aracılığıyla değil, fakat ilkokul kitabımda karşıma çıkan basit bir çizgi oyunu aracılığıyla gerçekleşmişti. Kitaptaki küçük bir dize, çocuğa önce bir dairenin nasıl çizileceğini öğretiyordu. Bu daire, bir ekmek somununu simgeliyordu (doğduğum kent Viyana’da ekmekler, yuvarlaktır).

29 Mart 2021

Masalların Analizi İçin Vladimir Propp tarafından Hazırlanan Çizelgeler

 

çizim: Naomi Bardoff

[Bu metin, Propp’un “Masalın Biçimbilimi (Olağanüstü Masalların Yapısı)” eserinin son bölümlerinde bulunmaktadır. Propp'un amacı, Rus halk masallarından oluşan bir külliyatın anlatı yapılarını temel parçalara ayırmak ve sonunda her bir masalın olay örgüsünü temsil eden formüller üretebilen bir sistem yaratmaktı. Propp'a yöneltilen en ciddi olumsuz eleştiri şudur: "İncelediği masalların tarihsel ve sosyal bağlamını tamamen görmezden geldi. Hepsinin aynı "anlatı işlevleri" (olası eylemler) yapısına sahip olduğuna inandığı bir grup Rus halk masalıyla çalıştı." Ve olumlu bir sonuç olarak da şu söylenir: "Yine de Propp'un çalışması daha sonraki Yapısalcı harekette çok etkili oldu ve Claude Lévi-Strauss ve Claude Bremond gibi eleştirmenlere ilham verdi. Alan Dundes'in 1978'de Morfoloji'nin İngilizce çevirisine girişinde belirttiği gibi : "Propp'un çalışması, devasa da olsa yalnızca bir ilk adımdır." Propp'un çalışması, bilişsel psikoloji alanında da okuma sürecine ve çocuklar tarafından hikaye yapılarının tanınmasına yönelik araştırmalarda kullanılmaktadır." kaynak]


Vladimir Propp

Yalnızca kişilerin işlevlerini inceleyebildiğimiz ve bü­tün öbür öğeleri bir yana bırakmak zorunda kaldığımız için, burada olağanüstü masalın bütün öğelerini içeren di­zelgeyi veriyoruz. Bu dizelge, her masalın içeriğini tüket­memektedir ama bunların çoğu söz konusu dizelgede bü­tünüyle yer almaktadır. Çizelgelerin her birini bir kâğıt üzerinde düşünecek olursak, başlıklar yatay olarak, bu başlıkları izleyen veriler de dikey olarak yazılabilir. Kişile­rin işlevleri yukarıda 3. Bölümde belirttiğimiz düzeni izler.

Öbür öğelerin düzeni bazı değişikliklere yol açar ama bu durum genel çizelgeyi değiştirmez. Ayırt ettiğimiz öğele­rin ya da bazı öğe kümelerinin incelenmesi, genel olarak masalın derinlemesine incelenmesine geniş görüş açıları sağlar ve böylece masalın oluşumu ve gelişimi sorunuyla ilgili tarihsel incelemeyi hazırlamış olur.

ÇİZELGE I

Başlangıç Durumu

1. Uzamsal - zamansal tanım ("bir krallıkta")

2. Ailenin kimlerden oluştuğu

a) adlar ve durum

b) kişilerin kategorisi (gönderen, arayıcı, vb.) EK 1

23 Şubat 2021

Hammurabi Yasaları, Tüm Babil Halkına Eşit mi Uygulanıyordu?

 Dilara Kahyaoğlu

Hammurabi Steli
Stelin üst bölümünde Hammurabi ve Tanrı Şamaş
alt bölümünde Hammurabi Yasaları yer almaktadır. 
Kaynak

Hammurabi ve Tanrı Şamaş kabartmasının altında, 282 maddeden oluşan Hammurabi Yasaları (Kanunları) olarak bilinen maddeler sıralanmıştır. 

Maddeleri incelediğimizde Babil'de en çok karşılaşılan suçların nasıl cezalandırılacağının açıklandığını görürüz. Bu suçlar daha çok: Ticaret ve Tarım hayatı,  Kölelik, Ahlak ve Aile ile ilgidir. 

Bütün maddeler; “eğer şu yapılırsa şu ceza verilir” biçimindedir.

Bu yasalar, Ortadoğu’da “dişe diş, göze göz” olarak bilinen anlayışla oluşturulmuştur. Yani suçu işleyenin yaptığı suça eşdeğer bir ceza alması amaçlanmaktadır. 

"Göz çıkaranın, gözü çıkarılır" şeklinde kabaca özetleyeceğimiz bu uygulama gerçekten de herkese eşit olarak uygulanıyor muydu? Aşağıdaki maddeleri inceleyerek bu soruyu tartışınız. Düşüncenizi  yasalardan örnekler vererek, kanıtlayarak açıklayınız. 

11 Şubat 2021

Belli Başlı Patentler ve Patent Sahipleri

 Alınan Patentlerin Zaman Çizelgesi

1849 Çengelli iğne Walter Hunt

1869 Tekerlekli paten Isaac Hodgson

1876 Telefon Alexander Graham Bell

1880 Elektrik ışığı/ampulü Thomas Alva Edison

1886 Bulaşık makinesi Josephine Cochrane

1888 Makara filmi kamera George Eastman

1895 Alternatif akım elektriği Charles Steinmetz

1906 Klima Willis H. Carrier

1911 Uçak Alexander Graham Bell ve G. H. Curtis

1941 Diş fırçası Frank E. Wolcott

1944 Ruj Eleanor Kairalla

1955 Cırtcırt George de Maestral

1966 Batman arabası tasarımı George Barris

1968 Dayanıksız yapıştırıcı Spencer Silver

2006 Hıçkırığı durduran alet Philip Charles Ehlinger, Jr

2006 USB hafıza kart Chih-Chien Lin


Dünyayı Değiştiren 100 Fikir, Jheni Osman, Kolektif, 2012

09 Ocak 2021

Soluk Mavi Noktayı Gözetme ve Korumadan Sorumluyuz

 Carl Sagan


İşte orada...

Orası evimiz. 

Bizler oradayız...

Sevdiğiniz herkes, tanıdığınız herkes, duyduğunuz herkes, gelmiş geçmiş tüm insanlık hayatlarını orada yaşadı.