Bir Konunun Ön Araştırma Kurallarına Göre Analizi

Dilara Kahyaoğlu

2007

Çalışma Teması: Köle ayaklanmaları ve Kölelik

I. Adım (ev çalışması)

Ön Araştırma Çalışması

          Öğretmen başvuru kaynaklarından bulduğu “köle ayaklanmaları, kölelik” vb. ile ilgili metinleri çoğaltarak dağıtır. Aynı temayı ele alan en az iki kaynak seçilmelidir. Özet, derleme yapılmamalı aynen çoğaltılmalıdır. Ayrıca aşağıdaki örnek çalışma prosedürü ve örnek’teki çizelge veya benzerleri öğrencilere dağıtılır. (bkz. yöntem-teknik)

          Öğrenciden beklenen, örnek’te olduğu gibi çalışmasını tamamlayıp, getirmesidir. Gelen raporlar sınıfta paylaşılır.

          Dikkat: Bu, araştırmaya hazırlık amacıyla oluşturulmuş teknik bir çalışmadır. Öğrenciden bu aşamada beklenen sadece budur. Öğrencilerden araştırma yapmaları beklenmemektedir. Ama isteyen çalışmasını devam ettirebilir.

Olgulardan Kavramlara, Kavramlardan Genellemelere

Dilara Kahyaoğlu
2007

I. Adım  (öğretmen sunumu)

Genelleme nedir?

Genelleme nedir konusunda açıklama yapılır, örnekler verilir. (bkz. yöntem-teknik*https://tarihegitimi.blogspot.com.tr/2017/08/genelleme-ve-elestirel-dusunme.html )

II. Adım (küçük grup çalışması)

 Genelleme çalışmasının yapılması

         

“Sayfa 15-19** arasını inceleyiniz. Orada yer alan temel olguları derleyip hangi kavram veya kavramlarla ilişkili olduğunu saptayıp  buradan  hangi genelleme veya genellemelere ulaşıldığını bulmaya çalışınız. (örnek)

        Bu çalışmanın ardından sınıf içi tartışma ve geri bildirim yapılır.

      Bu çalışma zor gelebilir. Başlangıçta aşağıdaki örneğe benzer, daha basit bir örnek hazırlanıp onun üzerinde ön çalışma yapılırsa meselenin kavranması açısından daha iyi olacaktır.

Genelleme ve Eleştirel Düşünme Becerileri

Dilara Kahyaoğlu

2007

      

http://www2.warwick.ac.uk/services/communications/medialibrary/images/november2011/shell_08.jpg
https://en.wikipedia.org/wiki/Ammonoidea
Anlamak için genelleştiriyoruz. Yaptığımız işler ammonitlerin iskelet yapısına çok benziyor.

Tanım: Genelleme, olayların veya olguların sergilediği düzenlilik ya da ilişkileri ortaya koyan tümel, külli önerme. (FTS, Paradigma)

Tarih disiplininde genelleme; olguları araştırma, toparlama, seçme, düzenleme aralarında ilişki kurma ve kavramsallaştırma sonucu oluşan bir önermedir. Bu önerme en nihayetinde bir tarihçinin görüşüdür. Bu nedenle genelleme olarak karşımıza çıkan önermeleri iyi analiz etmek gerekir. Böyle bir analiz aynı zamanda “eleştirel düşünme becerileri”nin bazı basamaklarının uygulanması anlamına gelir.

Dönüşüm-Değişim Çizelgesiyle Bir Metnin/Durumun Analizi

Dilara Kahyaoğlu

2007

Çalışmanın Aşamaları

I. Adım (ev çalışması)

Okuma ve sözlük çalışması

Kaynak kitaptaki, Sayfa 15-19* arasındaki bölüm okunmak üzere ev çalışması olarak  verilir. Ayrıca aşağıdaki örnek çizelgede yer alan kavramlarla ilgili önceden sözlük çalışması yapılmasının çok faydası olacaktır.

II. Adım (küçük grup çalışması)

Ne? Neydi? Ne oldu? Çizelgesi

“Sizlere dağıtılan çizelgedeki (örnek 1) boşlukları metinden yararlanarak tamamlamaya çalışacaksınız. 19. yüzyıla gelindiğinde sözü edilen konularda ne tür değişimler olmuştur? Eskiden neymiş, 19 yüzyılda nasıl bir dönüşüm yaşanmış? Yani Neydi? Ne oldu? tablosu hazırlayacaksınız. Tabloda yer alan örnekleri inceleyerek işe başlayabilirsiniz.” yönergesi verilir.

 Bu çalışmanın tamamlanmasından sonra sınıf tartışması yapılır.

Daha sonraki çizelge tamamen boş olarak verilebilir. Ama ilk çalışmada birkaç örnek görmeleri yararlı olacaktır.

Osmanlı Devleti Kronolojisi

Suraiya Faroqhi

1326 Osmanlının Bursa'yı fethi.
1331 İznik'in fethi.
1352 Trakya'da Osmanlı fetihlerinin başlaması.
1361 Edirne'nin fethi.
1376 Osmanlıların yardımıyla Bizans imparatoru olan V. Andronikos'un, Gelibolu'yu Osmanlılara teslim edişi.
1389 Kosova Savaşı. Sultan I. Murat'ın ölümü; Sultan I. Bayezid'in tahta çıkışı.
1389-92 Anadolu'daki çok sayıda küçük beylik toprağının Osmanlılar tarafından fethi.
1396 I. Bayezid'in Niğbolu yakınlarında Avrupa Haçlı ordusunu yenilgiye uğratması
1398 Osmanlıların Bulgar prensliği Vidin'i fethi.
1402 I. Bayezid'in Timur'a yenilmesi ve esir düşmesi. Anadolu beyliklerinin yeniden güç kazanması.
1402-13 Fetret Devri; I. Bayezid'in oğullarının Osmanlı tahtı için birbirlerine karşı verdikleri mücadele.
1430 Osmanlıların, daha önce Bizans'a ait olan ve kısa süre önce Venediklilere bırakılan Selanik'i fethi.
1444 Avrupalı koalisyon ordusunun Varna yakınlarındaki yenilgisi.
1451-81 Fatih Sultan II. Mehmet'in (ikinci) saltanatı.
1453 İstanbul'un II. Mehmet tarafından fethi.
1460-64 Osmanlıların Mora Yarımadası'nı [Peloponnesus] fethi.

Milli ve Evrensel Kavramları Üzerinde Örneklerle Düşünme Alıştırması

Dilara Kahyaoğlu

2007

Çalışmanın Aşamaları

I. Adım (Grup çalışması)

Evrensel nedir, milli/ulusal nedir?

Örnekte yer alan etkinlik yapılır. Amaç: evrensel ve milli kavramlarını karşılaştırmalı bir şekilde örneklerle  ilişkilendirmeye çalışırken sorgulamak, üzerinde düşünmek, tartışmaktır.  (örnek 1)

Tanım:

Milli (ulusal):ulusa ait, ulusa özgü olduğu düşünülen, varsayılan, kabul edilen.

Evrensel: Tüm insanlığı ilgilendiren, dünya ölçüsünde, dünya çapında olduğu düşünülen, varsayılan, kabul edilen.

Kavramların Analizi İçin Farklı Yöntemler Kullanılması

Dilara Kahyaoğlu

2007

Çalışmanın Aşamaları

I. adım (bireysel çalışma)

Yapılandırılmış “Zihin Haritası” ile “Geleneksel İmparatorluk”  kavramının analizi

“Geleneksel imparatorlukların temel özellikleri neydi ve süreç içinde onlara ne oldu? sorusunun sizlere verilen  yarım “zihin haritası”nı tamamlayarak yanıtlamaya çalışacaksınız.” yönergesi verilir. (örnek 1)

Aşağıdaki ok sayıları sadece örnek olarak verilmiştir. Öğrenci daha az veya daha çok sayıda fikir yazabilir… Çalışmanın numara sırasına göre yapılması işlemi kolaylaştıracaktır.

 

Örnek 1