Okuma Parçaları ve İçerik ile İlişkilendirilen Öyküler, Tarihsel Karakterler Yaratılması

Dilara Kahyaoğlu
2007

I. Adım (küçük grup çalışması)

Paragraflara isim vererek “pamuk” metninin analiz edilmesi

“Pamuk metnini okuyup, inceleyip paragraflara bir başlık verin… Bunlar öyle başlıklar olmalı ki tüm paragrafı özetlesin, paragrafta anlatılanların özelliğini yansıtsın. Soru şeklinde de olabilir.

Çalışmaya başlamadan önce  öncelikle metnin satırlarını numaralandırınız çünkü bazı paragrafları ikiye veya üçe ayırmanız gerekebilir, ayrıca hepimizin neyi kastettiğinin açık bir biçimde anlaşılması iyi olacaktır. Sonucu bir çizelge veya zihin haritası hazırlayarak göstereceksiniz” yönergesi verilir.

Dikkat! Satırları numaralandırırken birer birer değil, beşer beşer yapmak iyi olacaktır,  yoksa sayılar üst üste biner.

Bu çalışma bir önceki çalışmada kullanılan tekniğin biraz daha yerleşmesi için yapılabilir,  aynı zamanda böyle bir teknik kullanılarak; iyi, kaliteli bir okuma sağlanır. Öğrenci içeriğe dair bilgi edinir veya en azından bu konuda  “bilgi” girişi sağlanır. Çalışma sonunda paylaşım ve geri bildirim yapılır.

Görsel Materyallerle Gözlem ve Saptama Çalışması Yapmak

Dilara Kahyaoğlu
2007

(sınıf çalışması) Öğrencilere kitapta yer alan malzemelerle ilişki kurmaları, ana metinle ilişkilendirmeleri vb. açısından şu tip sorular sorulabilir.

örnek sorular

1. Resimleri inceleyiniz, bu resimler bu bölümlerde ne arıyor?

          -inceleme süresi verilmeli…

2. Bu resimlere siz bir isim vermek isteseydiniz, hangi isimleri verirdiniz? Neden?

          -süre verilmeli…

3. Kristal Saray için, “dönemin ruhunu yansıtıyordu” deniyor. Bu yapı için, neden böyle bir niteleme yapılmış olabilir.

4. Resimler arasında üçüncü zümreyi temsil eden kişiler var mı? Gözlemleyiniz.

          -Bu arada “üçüncü zümre” (s:11) parçasının sessizce okunması sağlanabilir.

5. Kraliçe Victoria, kadındı ama kadın haklarına karşıydı.  Neden Olabilir? Düşüncelerinizi görselin yanına yazınız.

vb.

Aşağıdaki görseller, ilgili kaynaktan seçilerek, örnek olarak verilmiştir.

Resim No 1

Bir Konunun Ön Araştırma Kurallarına Göre Analizi

Dilara Kahyaoğlu

2007

Çalışma Teması: Köle ayaklanmaları ve Kölelik

I. Adım (ev çalışması)

Ön Araştırma Çalışması

          Öğretmen başvuru kaynaklarından bulduğu “köle ayaklanmaları, kölelik” vb. ile ilgili metinleri çoğaltarak dağıtır. Aynı temayı ele alan en az iki kaynak seçilmelidir. Özet, derleme yapılmamalı aynen çoğaltılmalıdır. Ayrıca aşağıdaki örnek çalışma prosedürü ve örnek’teki çizelge veya benzerleri öğrencilere dağıtılır. (bkz. yöntem-teknik)

          Öğrenciden beklenen, örnek’te olduğu gibi çalışmasını tamamlayıp, getirmesidir. Gelen raporlar sınıfta paylaşılır.

          Dikkat: Bu, araştırmaya hazırlık amacıyla oluşturulmuş teknik bir çalışmadır. Öğrenciden bu aşamada beklenen sadece budur. Öğrencilerden araştırma yapmaları beklenmemektedir. Ama isteyen çalışmasını devam ettirebilir.

Olgulardan Kavramlara, Kavramlardan Genellemelere

Dilara Kahyaoğlu
2007

I. Adım  (öğretmen sunumu)

Genelleme nedir?

Genelleme nedir konusunda açıklama yapılır, örnekler verilir. (bkz. yöntem-teknik*https://tarihegitimi.blogspot.com.tr/2017/08/genelleme-ve-elestirel-dusunme.html )

II. Adım (küçük grup çalışması)

 Genelleme çalışmasının yapılması

         

“Sayfa 15-19** arasını inceleyiniz. Orada yer alan temel olguları derleyip hangi kavram veya kavramlarla ilişkili olduğunu saptayıp  buradan  hangi genelleme veya genellemelere ulaşıldığını bulmaya çalışınız. (örnek)

        Bu çalışmanın ardından sınıf içi tartışma ve geri bildirim yapılır.

      Bu çalışma zor gelebilir. Başlangıçta aşağıdaki örneğe benzer, daha basit bir örnek hazırlanıp onun üzerinde ön çalışma yapılırsa meselenin kavranması açısından daha iyi olacaktır.

Genelleme ve Eleştirel Düşünme Becerileri

Dilara Kahyaoğlu

2007

      

http://www2.warwick.ac.uk/services/communications/medialibrary/images/november2011/shell_08.jpg
https://en.wikipedia.org/wiki/Ammonoidea
Anlamak için genelleştiriyoruz. Yaptığımız işler ammonitlerin iskelet yapısına çok benziyor.

Tanım: Genelleme, olayların veya olguların sergilediği düzenlilik ya da ilişkileri ortaya koyan tümel, külli önerme. (FTS, Paradigma)

Tarih disiplininde genelleme; olguları araştırma, toparlama, seçme, düzenleme aralarında ilişki kurma ve kavramsallaştırma sonucu oluşan bir önermedir. Bu önerme en nihayetinde bir tarihçinin görüşüdür. Bu nedenle genelleme olarak karşımıza çıkan önermeleri iyi analiz etmek gerekir. Böyle bir analiz aynı zamanda “eleştirel düşünme becerileri”nin bazı basamaklarının uygulanması anlamına gelir.

Dönüşüm-Değişim Çizelgesiyle Bir Metnin/Durumun Analizi

Dilara Kahyaoğlu

2007

Çalışmanın Aşamaları

I. Adım (ev çalışması)

Okuma ve sözlük çalışması

Kaynak kitaptaki, Sayfa 15-19* arasındaki bölüm okunmak üzere ev çalışması olarak  verilir. Ayrıca aşağıdaki örnek çizelgede yer alan kavramlarla ilgili önceden sözlük çalışması yapılmasının çok faydası olacaktır.

II. Adım (küçük grup çalışması)

Ne? Neydi? Ne oldu? Çizelgesi

“Sizlere dağıtılan çizelgedeki (örnek 1) boşlukları metinden yararlanarak tamamlamaya çalışacaksınız. 19. yüzyıla gelindiğinde sözü edilen konularda ne tür değişimler olmuştur? Eskiden neymiş, 19 yüzyılda nasıl bir dönüşüm yaşanmış? Yani Neydi? Ne oldu? tablosu hazırlayacaksınız. Tabloda yer alan örnekleri inceleyerek işe başlayabilirsiniz.” yönergesi verilir.

 Bu çalışmanın tamamlanmasından sonra sınıf tartışması yapılır.

Daha sonraki çizelge tamamen boş olarak verilebilir. Ama ilk çalışmada birkaç örnek görmeleri yararlı olacaktır.

Osmanlı Devleti Kronolojisi

Suraiya Faroqhi

1326 Osmanlının Bursa'yı fethi.
1331 İznik'in fethi.
1352 Trakya'da Osmanlı fetihlerinin başlaması.
1361 Edirne'nin fethi.
1376 Osmanlıların yardımıyla Bizans imparatoru olan V. Andronikos'un, Gelibolu'yu Osmanlılara teslim edişi.
1389 Kosova Savaşı. Sultan I. Murat'ın ölümü; Sultan I. Bayezid'in tahta çıkışı.
1389-92 Anadolu'daki çok sayıda küçük beylik toprağının Osmanlılar tarafından fethi.
1396 I. Bayezid'in Niğbolu yakınlarında Avrupa Haçlı ordusunu yenilgiye uğratması
1398 Osmanlıların Bulgar prensliği Vidin'i fethi.
1402 I. Bayezid'in Timur'a yenilmesi ve esir düşmesi. Anadolu beyliklerinin yeniden güç kazanması.
1402-13 Fetret Devri; I. Bayezid'in oğullarının Osmanlı tahtı için birbirlerine karşı verdikleri mücadele.
1430 Osmanlıların, daha önce Bizans'a ait olan ve kısa süre önce Venediklilere bırakılan Selanik'i fethi.
1444 Avrupalı koalisyon ordusunun Varna yakınlarındaki yenilgisi.
1451-81 Fatih Sultan II. Mehmet'in (ikinci) saltanatı.
1453 İstanbul'un II. Mehmet tarafından fethi.
1460-64 Osmanlıların Mora Yarımadası'nı [Peloponnesus] fethi.