Dönüşüm-Değişim Çizelgesiyle Bir Metnin/Durumun Analizi

Dilara Kahyaoğlu

2007

Çalışmanın Aşamaları

I. Adım (ev çalışması)

Okuma ve sözlük çalışması

Kaynak kitaptaki, Sayfa 15-19* arasındaki bölüm okunmak üzere ev çalışması olarak  verilir. Ayrıca aşağıdaki örnek çizelgede yer alan kavramlarla ilgili önceden sözlük çalışması yapılmasının çok faydası olacaktır.

II. Adım (küçük grup çalışması)

Ne? Neydi? Ne oldu? Çizelgesi

“Sizlere dağıtılan çizelgedeki (örnek 1) boşlukları metinden yararlanarak tamamlamaya çalışacaksınız. 19. yüzyıla gelindiğinde sözü edilen konularda ne tür değişimler olmuştur? Eskiden neymiş, 19 yüzyılda nasıl bir dönüşüm yaşanmış? Yani Neydi? Ne oldu? tablosu hazırlayacaksınız. Tabloda yer alan örnekleri inceleyerek işe başlayabilirsiniz.” yönergesi verilir.

 Bu çalışmanın tamamlanmasından sonra sınıf tartışması yapılır.

Daha sonraki çizelge tamamen boş olarak verilebilir. Ama ilk çalışmada birkaç örnek görmeleri yararlı olacaktır.

Osmanlı Devleti Kronolojisi

Suraiya Faroqhi

1326 Osmanlının Bursa'yı fethi.
1331 İznik'in fethi.
1352 Trakya'da Osmanlı fetihlerinin başlaması.
1361 Edirne'nin fethi.
1376 Osmanlıların yardımıyla Bizans imparatoru olan V. Andronikos'un, Gelibolu'yu Osmanlılara teslim edişi.
1389 Kosova Savaşı. Sultan I. Murat'ın ölümü; Sultan I. Bayezid'in tahta çıkışı.
1389-92 Anadolu'daki çok sayıda küçük beylik toprağının Osmanlılar tarafından fethi.
1396 I. Bayezid'in Niğbolu yakınlarında Avrupa Haçlı ordusunu yenilgiye uğratması
1398 Osmanlıların Bulgar prensliği Vidin'i fethi.
1402 I. Bayezid'in Timur'a yenilmesi ve esir düşmesi. Anadolu beyliklerinin yeniden güç kazanması.
1402-13 Fetret Devri; I. Bayezid'in oğullarının Osmanlı tahtı için birbirlerine karşı verdikleri mücadele.
1430 Osmanlıların, daha önce Bizans'a ait olan ve kısa süre önce Venediklilere bırakılan Selanik'i fethi.
1444 Avrupalı koalisyon ordusunun Varna yakınlarındaki yenilgisi.
1451-81 Fatih Sultan II. Mehmet'in (ikinci) saltanatı.
1453 İstanbul'un II. Mehmet tarafından fethi.
1460-64 Osmanlıların Mora Yarımadası'nı [Peloponnesus] fethi.

Milli ve Evrensel Kavramları Üzerinde Örneklerle Düşünme Alıştırması

Dilara Kahyaoğlu

2007

Çalışmanın Aşamaları

I. Adım (Grup çalışması)

Evrensel nedir, milli/ulusal nedir?

Örnekte yer alan etkinlik yapılır. Amaç: evrensel ve milli kavramlarını karşılaştırmalı bir şekilde örneklerle  ilişkilendirmeye çalışırken sorgulamak, üzerinde düşünmek, tartışmaktır.  (örnek 1)

Tanım:

Milli (ulusal):ulusa ait, ulusa özgü olduğu düşünülen, varsayılan, kabul edilen.

Evrensel: Tüm insanlığı ilgilendiren, dünya ölçüsünde, dünya çapında olduğu düşünülen, varsayılan, kabul edilen.

Kavramların Analizi İçin Farklı Yöntemler Kullanılması

Dilara Kahyaoğlu

2007

Çalışmanın Aşamaları

I. adım (bireysel çalışma)

Yapılandırılmış “Zihin Haritası” ile “Geleneksel İmparatorluk”  kavramının analizi

“Geleneksel imparatorlukların temel özellikleri neydi ve süreç içinde onlara ne oldu? sorusunun sizlere verilen  yarım “zihin haritası”nı tamamlayarak yanıtlamaya çalışacaksınız.” yönergesi verilir. (örnek 1)

Aşağıdaki ok sayıları sadece örnek olarak verilmiştir. Öğrenci daha az veya daha çok sayıda fikir yazabilir… Çalışmanın numara sırasına göre yapılması işlemi kolaylaştıracaktır.

 

Örnek 1

Biyografi Çalışması: Simon Bolivar

Dilara Kahyaoğlu

2007

Simon Bolivar

Devrin Üç Önemli İsmi ve Ortak Özellikleri

Simon Bolivar, Napolyon ve Toussaint L’Ouverture’

I. Adım (bireysel çalışma)

Yapılandırılmış Metin Çözümlemesi

“Simon Bolivar ve Latin Amerika metni üzerinde, sizlere verilen soruları kullanarak analiz çalışması yapacaksınız.” yönergesi verilir.

Bunun için öncelikle metnin evde okunması  sağlanmalıdır. Zaman uygunsa sınıfta da okunabilir. Sorular önceden tahtaya yazılabilir veya fotokopi çekilebilir. 

soru önerileri

1. Latin Amerika’nın yerleşik Avrupalıları, ayrıcalıklı bir sınıf durumuna nasıl gelmiştir?

2. Ayaklanan yerleşik Avrupalılar, kimlere karşı ayaklanmışlardır? Bu durumun nedenini nasıl açıklarsınız?

3. Napolyon’un kaderi ile Latin Amerika’nın bağımsızlık mücadelesi arasında bir ilişki kurulabilir mi?

4. Simon Bolivar’ın düşlediği Latin Amerika ulusçuluğunun önündeki engeller neler olmuştur? 

Karşılaştırmalı Harita Çalışmasıyla Siyasi Sınırların Analizi

Dilara Kahyaoğlu

2007

1. Adım (Bireysel çalışma)

Haritaları çözümleme

Sayfa 13’te bulunan harita, sayfa 12’de bulunan sorular eşliğinde  çözümlenir.  Eski bilgiler hatırlanır.

II.Adım (ikili çalışma)

Karşılaştırmalı harita çalışması

yönerge

“Sayfa 9’daki harita ile 1815 öncesi Avrupa’yı gösteren haritayı özellikle siyasi sınırlar açısından karşılaştıracak  ve saptamalarda bulunacaksınız. Harita anahtarlarını kullanınız. Neler aynı, neler değişmiş?

Madde madde not ediniz”

malzeme

1815 öncesine ait Avrupa siyasi haritası (kitapta yok).

 Özellikle Penguen haritalarından veya tarih atlaslarından yararlanılır.

 Eğer atlasta söz konusu döneme ait harita  yoksa öğretmenin bulduğu ilgili bir harita fotokopi yapılıp çoğaltılabilir.

Sonuçlar paylaşılır.

20. Yüzyıl Dünya ve Türkiye Tarihi, s: 9

Bir Metin İçinde; Dönemin Özelliğini Yansıtan Olguların Bulunması

Dilara Kahyaoğlu
2007

Çalışmanın Aşamaları

1. Adım (öğretmen sunumu)

Olgu nedir?

Tanımı yapılır. Örnekler verilir. (bkz. Nedir?)

II. Adım (küçük grup çalışması)

Olgu Cümleleri Çizelgesinin  oluşturulması

“Çizelgede yer alan olguları inceleyiniz. Daha sonra 5.-9. sayfalar arasında bulunan ana-metni inceleyerek olgu cümleleri bulun ve boşluklara yazın.” Şeklinde bir yönerge verilebilir. (örnek 1)

Aşağıdaki örnek çizelgeye benzer bir çizelge tamamen boş olarak da verilebilir.