09 Nisan 2026

Ölçme ve Değerlendirmede, Eğitim ve Öğrenimde Geçerlilik

Dilara Kahyaoğlu


Geçerlilik; bir değerlendirmenin (yazılı/sözlü sınavlar, testler vb.) ölçmek için belirlediği şeyi (hedef, kazanım) ölçüp ölçmediğini ifade eden bir terimdir, kriterdir. Geçerlilik sadece okullarda değil değerlendirme yapan her yerde kullanılan veya kullanılması gereken bir kriterdir. 

Bu kriterin çeşitleri şunlardır:

Görünüş Geçerliliği

Kapsam Geçerliliği 
Sınavlarda sorular ve maddeler aracılığıyla ölçülen şey, hedef nedir? Bu ölçülen şey; ölçülmesi gereken hedef kazanımları ne derece kapsıyor? İşte Kapsam Geçerlilik kriteri bunu tartışır. Diyelim ki 9. Sınıf tarih derslerinin ilk yazılı sınavında öğrenciler ilkçağ tarihini işlemiş olmalarına rağmen hiç soru gelmedi. Programda belirtilen hedef kazanımların hiçbiri bir soruya dönüştürülerek sorulmamış. Bu durumda o sınavın kapsam geçerliliği açısından sınıfta kaldığından söz edebiliriz.

 


Tahmin

Yapı

Sınavlarda temel olarak şu üç nitelik aranır:

1.      Geçerlilik

2.      Güvenilirlik

3.      Kullanışlılık

Güvenilirlik konusunu başka bir yazıda açıklamaya çalışmıştım. Bu yazıda da Geçerlilik üzerinde duruyoruz.

 


 

§       Rubrik oluşturuken genellikle kulanışan dercelendirme Likert Ölçeği

A)     Her zaman

B)     Sık sık

C)     Yeterince

D)     Seyrek

E)      Hiçbir zaman

 


Kullanışlılık üzerinde duracak olursak. Burada üç kriteri öne çıkarıyoruz

Bir ölçme aracının (ölçek, örneğin çoktan seçmeli) hazırlığı, uygulaması, değerlendirmesi kolay mı, çabuk ve ucuz mu? Burada yararı ile sınavın maliyeti arasında bir denklik sağlamaya çalışıyoruz.